Eski bir basketbol turnuvasının sonuçlarını ararken en kullanışlı kayıt, yılı ve formatı açık bir maç listesidir. Efes Pilsen World Cup için farklı edisyonların sonuçları arama ekranında yan yana gelebiliyor. Bu sayfada en ayrıntılı bölüm 2010 turnuvasına ayrıldı. 2007 ve 2009’dan doğrulanabilen örnek kayıtlar ise kendi yıllarında gösteriliyor; eksik yıllar tamamlanmış gibi sunulmuyor.
2010’da Ankara’da oynanan dokuzuncu edisyona dört milli takım katıldı. Her takım diğer üç rakiple karşılaştı ve toplam altı maç oynandı. Arjantin üç galibiyetle birinci, Türkiye iki galibiyetle ikinci oldu. Bu sıralama, yalnızca en yüksek toplam sayı farkına göre yapılmadı; önce maçların sonucu belirleyiciydi. Türkiye’nin daha yüksek sayı farkıyla ikinci olması, tabloyu okumak için iyi bir örnek.
2010: altı maçın tamamı
| Tarih | Karşılaşma | Sonuç |
|---|---|---|
| 21 Ağustos 2010 | Arjantin – Kanada | 79-64 |
| 21 Ağustos 2010 | Türkiye – Lübnan | 93-72 |
| 22 Ağustos 2010 | Lübnan – Arjantin | 82-89 |
| 22 Ağustos 2010 | Türkiye – Kanada | 84-53 |
| 23 Ağustos 2010 | Kanada – Lübnan | 76-88 |
| 23 Ağustos 2010 | Türkiye – Arjantin | 89-93, uzatma |
Son maçın kırk dakikalık bölümü 81-81 bitti. Uzatma sonunda Arjantin 93, Türkiye 89 sayıya ulaştı. Bu ayrım toplam sayı veya maç temposu karşılaştırması yapanlar için önemlidir. Son skoru normal süre skoru gibi kullanmak, iki takımın kırk dakikalık üretimini olduğundan yüksek gösterir.
Tablodaki sonuçlardan, her takım için atılan ve yenilen sayı toplamlarını yeniden hesaplayabiliriz. Bu basit denetim, eski bir arşivde yazım hatası bulunup bulunmadığını görmeye yardımcı olur. Bütün takımların attığı toplam sayı, bütün takımların yediği toplam sayıya eşit olmalıdır. Bir maçta bir tarafın attığı sayı, diğer tarafın yediği sayıdır.
Sonuçlardan hesaplanan sıralama özeti
| Takım | Maç | Galibiyet | Yenilgi | Attığı | Yediği | Fark |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Arjantin | 3 | 3 | 0 | 261 | 235 | +26 |
| Türkiye | 3 | 2 | 1 | 266 | 218 | +48 |
| Lübnan | 3 | 1 | 2 | 242 | 258 | -16 |
| Kanada | 3 | 0 | 3 | 193 | 251 | -58 |
Sayı farklarının toplamı sıfırdır: 26 + 48 - 16 - 58 = 0. Bu, tablonun kendi içindeki ilk tutarlılık kontrolüdür. Türkiye’nin +48’i Arjantin’in +26’sından yüksek olmasına rağmen Arjantin bütün maçlarını kazandığı için birincidir. Sıralamanın temel ölçütü ile yardımcı istatistikleri birbirine karıştırmamak gerekir.
Bir takımın tek bir rakibe karşı büyük fark yakalaması, bütün turnuvayı en iyi sonuçla bitirdiği anlamına gelmez. Türkiye’nin Kanada karşısındaki 31 sayılık farkı toplamı yükseltir. Arjantin ise Kanada’yı 15, Lübnan’ı 7 ve Türkiye’yi 4 sayıyla yenerek üç galibiyet toplar. İki farklı başarı biçimi aynı tabloda görünür: büyük farklar ve kesintisiz kazanma.
Maç başına sayı hesabında uzatma etkisi
Ham ortalamada Türkiye 266 / 3 = 88,67, Arjantin ise 261 / 3 = 87 sayı üretmiştir. Ancak iki takım da son karşılaşmada fazladan beş dakika oynamıştır. Bu nedenle bu ortalamaları, yalnızca kırk dakikalık maçlar oynamış başka bir takımın ortalamasıyla doğrudan karşılaştırmak eksik kalabilir.
Kaba bir süre düzeltmesi için takımın toplam süresi düşünülebilir: üç normal maç süresi 120 dakika, bir uzatma ile 125 dakika olur. Türkiye’nin 266 sayısı kırk dakika ölçeğine getirildiğinde 266 / 125 × 40 = 85,12 çıkar. Arjantin için aynı hesap 83,52’dir. Bu işlem pozisyon kalitesini ölçmez; yalnızca oynanan süre farkını görünür kılar.
Daha ayrıntılı karşılaştırmada topa sahip olma sayısı gerekir. Bir takım hızlı oynayarak daha çok hücum kullanmış olabilir. Maç başına veya kırk dakika başına sayı, tempo farkını bütünüyle düzeltmez. Eski kutu skorları eksikse hücum verimliliği gibi ölçüleri tahminle doldurmak yerine, mevcut skor ve süre bilgisinin sınırında kalmak daha doğru olur.
2009’dan bir final kaydı
2009 turnuvasının finalinde Hırvatistan, dönemin adıyla Makedonya’yı 90-83 yendi. Dönem maç yazısı, sonuçla birlikte oyun içi ayrıntılar da sunuyor. Bu kayıt, 2010’daki dört takımlı lig usulü yapıyla aynı formatta bir final varsaymamak gerektiğini hatırlatıyor. Her edisyonun sıralama yolu kendi programıyla birlikte okunmalı.
90-83 sonucu, yedi sayılık farkı ve toplam 173 sayıyı gösterir. Bunlardan şut yüzdesi, top kaybı veya oyuncuların toplam süreleri çıkarılamaz. Skor çok şey anlatır, fakat her istatistiğin yerini tutmaz. Bir maçın ayrıntılı tutanağı yoksa sadece sonucun doğrulanabilmesi de yararlı bir arşiv kaydıdır.
Eski ülke adlarıyla bugünkü kullanımın farklı olabildiği durumlarda kaydın dönemini korumak önemlidir. Aynı takım, farklı yıllarda başka adlandırmayla listelenebilir. Bu, yeni bir takımın veya ayrı bir maçın bulunduğu anlamına gelmez. Arşivde arama yapılırken tarih ve karşılaşma eşleşmesi, yalnızca ad benzerliğinden daha güçlü bir ölçüttür.
2007’den iki Sırbistan maçı
NetsDaily’nin Ağustos 2007 tarihli yazısında, turnuvanın eski resmî sitesindeki iki maç istatistiğine bağlantı bulunuyor. Bağlantı metinleri Sırbistan-Polonya maçını 100-68, Sırbistan-Çin maçını 96-76 olarak kaydediyor. Bu iki sonuç burada o dönem kaynağının gösterdiği biçimde korunuyor. Ayrıntılı kutu skoru bulunmadan oyuncu satırları yeniden üretilmiyor.
İlk maçın farkı 32, ikinci maçın farkı 20 sayıdır. İki karşılaşmada Sırbistan toplam 196 sayı atmış ve 144 sayı yemiş görünür. Ancak bu iki maçlık alt küme, turnuvanın tamamındaki performansı veya son sıralamayı tek başına vermez. Bir arşivde sadece ulaşılabilen maçları alıp “turnuva toplamı” etiketi koymak bu nedenle yanlış olur.
Aynı şekilde iki maçtaki yüksek hücum sayısını oyuncuların bireysel verimliliğiyle eşitlememek gerekir. Bir takım toplamının nasıl paylaşıldığını görmek için oyuncu kutu skoruna ihtiyaç vardır. Sadece takım skorundan en iyi oyuncuyu seçmek, bulunmayan bilgiyi varsaymak olur. Sonuç kaydıyla ayrıntılı istatistik kaydı farklı derinlikler sunar.
Eski sonuçlarda karşılaşılan üç karışıklık
İlki edisyon numarasını yıl sanmak. “World Cup 9” ifadesi bu örnekte 2010’u anlatır. İkincisi hazırlık turnuvasıyla aynı yaz oynanan resmî şampiyonayı karıştırmak. Üçüncüsü ise uzatmalı son skoru kırk dakikanın skoru olarak kaydetmek. Bu üç nokta kontrol edildiğinde pek çok görünür çelişki ortadan kalkar.
Kaynakta bir skor ters sırayla yazılmış olabilir. Örneğin Türkiye-Arjantin 89-93 ile Arjantin-Türkiye 93-89 aynı sonucu anlatır. Takım adlarını çevirmeden yalnızca sayıları kopyalamak, kazananı değiştirebilir. Sonuç tablosu hazırlarken takım sırasını ve sayı sırasını birlikte taşımak gerekir.
Arşivin amacı eksiksiz görünmek için boşlukları kapatmak değildir. Doğrulanmış maçları açık göstermek, hesapların nasıl yapıldığını belirtmek ve bilinmeyen ayrıntıyı bilinmeyen olarak bırakmak daha kullanışlı bir kayıt oluşturur. Buradaki tablolar da bu mantıkla okunmalı: 2010 için tam maç listesi, diğer yıllar için kaynakla sınırlı kayıtlar.
Toplamı yeniden kontrol etmek
2010 tablosunda takımların attığı sayılar 261 + 266 + 242 + 193 = 962 eder. Yedikleri sayılar da 235 + 218 + 258 + 251 = 962’dir. Altı maçın iki taraflı toplamlarını topladığınızda yine aynı sonuca ulaşırsınız. Bu eşitlik, tablonun bütün sonuçları aynı kapsamda taşıdığına dair temel bir kontrol sağlar; bütün maç ayrıntılarının eksiksiz olduğunu tek başına kanıtlamaz.
Bir arşiv kaydını başka dosyaya aktarırken önce bu tür denetimleri yapmak zaman kazandırır. Bir satırdaki iki sayının yer değiştirmesi galibiyeti ve farkı etkileyebilir. Tek sayının yanlış yazılması ise toplam denkliğini bozabilir. Hata bulunduğunda bütün tabloyu tahminle düzeltmek yerine, ilgili maçın dönem kaynağına dönmek gerekir.
Sıralama puanı ile atılan sayıyı da ayrı tutun. Bazı basketbol tablolarında galibiyet ve yenilgi için verilen klasman puanları bulunur. Bu sütundaki küçük sayılar basket sayısı değildir. Sütun başlığı kısaltılmışsa tablonun açıklamasını okumak, futbol puanlama alışkanlığını otomatik uygulamaktan daha güvenlidir. Turnuvanın son sırası, organizasyonun kendi statüsüne göre belirlenir. Yardımcı hesaplar o sırayı açıklamak için kullanılır, statünün yerine geçmez.
Bir maçın iki ayrı tarihi
Eski bir karşılaşmayı anlatan yazının yayımlanma tarihi, maçın oynandığı tarih değildir. Sonradan hazırlanmış bir arşiv dosyasında bu iki tarihin ayrı görünmesi gerekir. Örneğin 2010 turnuvasının sonuçlarını bugün derleyen bir sayfa, 2010’da yayımlanmış bir haber gibi gösterilmemeli. Aynı şekilde bir gazete arşivinin taranma veya internete yüklenme tarihi, basılı haberin günüyle farklı olabilir. Sonuç karşılaştırırken esas alınacak maç tarihi bu katmanların arasından doğru seçilmelidir. Bu ayrım, aynı karşılaşmanın iki ayrı maç sanılmasını ve yıl toplamlarının yanlış oluşmasını önler.